Chwalimy się!

 Dzisiaj coś wyjątkowego. Zapomniany przez nas artykuł na Kresowym Serwisie Informacyjnym z...2016 roku. To opis pierwszej podróży Małgosi na Litwę, do miejsca pochodzenia swoich przodków.

Emigracja- ciąg dalszy.

 Okazuje się, że mamy kolejne dokumenty dotyczące Franka ( Franciszka) Czupajły, o którym pisaliśmy wcześniej. Dla przypomnienia, jego akt ślubu ze Stefanią Aszako.

Wg tego dokumentu, Franciszek Czupajło miał 30 lat i był synem Wincentego i Marii Dziekiewicz. Z kolei jego żona Stefania Aszako miał 24 lat, była urodzona w Wilnie i była córką Józefa i Rozalii Kondratowicz. Udało się znaleźć metrykę chrztu Stefanii.

Stefania Aszako urodziła się w wileńskiej parafii Św. Ducha dnia 12 stycznia 1899 roku, jako córka Józefa Aszako i Rozalii z domu Kondratowicz w Pohulance Wielkiej w domu Malinowskiego, rodzicami chrzestnymi byli: Józef Maciejewski i Stefania Łukaszewicz, żona Justyna. Niestety nie mamy dostępu do metryki chrztu jej męża Franciszka Czupajło. Wiadomo jedynie, że urodził się on w parafii Stare Troki 28 marca 1892 roku.

Mamy jeszcze jeden dokument. To wniosek naturalizacyjny Stefanii i jej męża Franciszka.

Zastanawia nas fakt, czy Franciszek Czupajło był jakoś powiązany z naszymi przodkami. To się okaże zapewne.

Według metryki ślubu rodziców Franciszka, wzięli oni ślub w 1882 roku. Ojciec Franciszka, Wincenty Czupajło był synem Ludwika i Anieli z domu Stankiewicz. Żona Wincentego, Marianna Dziekiewicz była córką Piotra i Heleny z Janczewskich.

Emigranci z Lejpunów.

 Przeglądając ostatnio dostępne materiały dotyczące emigracji do USA, znalazłem sporo osób wyjeżdżających za chlebem do Ameryki z Lejpunów. 

Na początek dokument dotyczący znanej nam osoby, czyli Rozalii Witkowskiej. To petycja o naturalizację z 22 września 1922 roku.

Kolejny dokument to petycja Petroneli Rutkowskiej urodzonej w Filadelfii, jej mąż August Rutkowski pochodził z Salkoniszek. Mieli sześcioro dzieci: Józefa, Edwarda, Jana, Karola, Sylwię i Witolda. Dzieci urodzone były już w Lejpunach. Jednak  Petronela wyszła za mąż w Ameryce w 1913 roku w Joliet w stanie Illinois.

Adolf Iwiński ze wsi Paliepiai koło Kowna i jego żona Kazimiera urodzona w Lejpunach 15 czerwca 1890 roku. Wzięli ślub w Dubois w Pensylwanii.

Antoni Piotrowski urodzony w Lejpunach 12 czerwca 1890 roku.

Moise ( Mojsze) Chmielewski, wyznania mojżeszowego, urodzony w Lejpunach 10 lipca 1893 roku.

Marta Balcius urodzona w Lejpunach 16 stycznia 1881 roku. Wyszła za mąż w 1927 roku za Aleksandra z Liszkowa. Wygląda na to, że Marta była z domu Subacz, urodzona w Cimoniuńcach jako córka Stanisława i Ewy Skundziówny.

Elżbieta Szukarewicz urodzona w Lejpunach 20 lutego 1877 roku, wyszła za mąż za Ignacego.

Tym razem akt zgonu z...Brazylii! Metryka zgonu Stefanii Rutkowskiej Miliauskas ( Milewskiej) zmarłej w 1971 roku w Sao Paulo w wieku 72 lat. Była córką Jana i Anny Milewskich. Stefania urodziła się 19 maja 1899 roku w Lejpunach jako córka Jana Milewskiego i Anny Stabingis. Oto jej metryka chrztu.

Józef Kudzius urodzony w Lejpunach 14 lutego 1890 roku, ożenił się z Anną urodzona na Litwie 21 października 1891 roku, miał z nią dwoje dzieci: Józefa i Arnolda. Prawdopodobnie żoną Józefa Kudziusa była Anna Chwedorowicz urodzona w Komoruńcach 21.10.1891 roku, córka Mateusza i Justyny Nowickiej. Oto jej metryka chrztu.

Katarzyna Mizer Malenowska ( Malinowska?), urodzona 15 lipca 1897 roku w Lejpunach, wyszła za mąż w Detroit w 1917 roku, miała dwójkę dzieci: Józefine i Waltera.

Jeszcze dwa zapisy z równie interesującej nas parafii w Kiernowie.

Emilia Liepus urodzona w Pokalniach 12 kwietnia 1897 roku. Wyszła za mąż w Brooklinie w 1921 roku jej mąż urodzony był w Ucianie na Litwie w 1892 roku, przybyła do USA w 1914 roku.

Metryka ślubu zawartego 28 stycznia 1923 roku w Brockton. Pan młody- Frank Czupajło lat 30, urodzony w Rudziszkach, syn Wincentego Czupajło i Marii Dzikiewicz; panna młoda- Stefania Aszaka lat 24, urodzona w Wilnie, córka Józefa i Rozalii Kondratowicz. 

Mój wniosek na postawie tych materiałów: wygląda na to, że znam przyczynę braku w księgach lejpuńskiej parafii roku 1890. Być może ktoś sobie fragment tej księgi przywłaszczył. Na to wygląda. Zwróćcie uwagę, że kilka osób z tej listy, urodziło się akurat w 1890 roku i dziwnym trafem akurat tej księgi nie ma.

Ślub córki Feliksa Niewierasa.

 Prawdziwa rewelacja po wielu latach poszukiwań. Udało się nam znaleźć metrykę ślubu córki Feliksa Niewierasa i Urszuli Balkunas- Marii Niewieras!

Ślub odbył się 13 października 1934 roku w Montevideo w Urugwaju. Maria Neviera wymieniona jest tu jako córka Feliksa i Urszuli Balcones urodzona w 1912 roku na Litwie. Jej mężem był Juozas Motiecius ( być może Motejunas?).

Kwiatki z indeksacji.

 Trafił się nam ciekawy akt ślubu z parafii Mirosław z 1846 roku. Otóż w trakcie indeksowania ksiąg z tej parafii, znalazł się ten nietypowy akt. Jest w nim mowa o tym, że pan młody Augustyn Czerwiński w wieku 10 lat przeszedł z wyznania mojżeszowego na wyznanie rzymsko-katolickie. Niby nic nie zwykłego dla nas, genealogów, ale akurat w tej parafii nie zdarzało się to często.

Wilkonostry- urzędowy kwestionariusz z 1936 roku.

 Wilkonostry na mapie satelitarnej.

Poszukiwania genealogiczne to nie tylko akty urodzenia czy zgonu, ale też dawne nazwy pól, łąk i bagnisk, które potrafią skrywać najbardziej ciekawe, żywe historie z życia naszych przodków. 

Ostatnio wpadł w moje ręce absolutny skarb archiwalny – urzędowy kwestionariusz „Lietuvos žemės vardynas” sporządzony na przełomie stycznia i lutego 1936 roku dla wsi Wilkonostry (lit. Vilkanastrai) w gminie Lejpuny. Dokument ten, spisany pięknym charakterem pisma przez przedwojennego nauczyciela Antanasa Barkauskasa z pobliskiej szkoły w Długiej Wsi (Didžiasalis), zawiera aż 41 unikalnych nazw topograficznych, którymi na co dzień posługiwali się dawni mieszkańcy. Wśród piaszczystych i żwirowych pól, takich jak pagórkowaty Žvirgždinys, gliniaste Molinukai czy wciśnięte między wodami Terpuežerė, jedna nazwa kryje w sobie opowieść o zaciętym, sąsiedzkim konflikcie granicy, który przez lata rozpalał emocje w okolicy. Chodzi o 12-hektarowy fragment ziemi o nazwie Kanišalės, położony w północnej części Wilkonostrów. Nauczyciel Barkauskas uwiecznił w uwagach kapitalną anegdotę wyjaśniającą pochodzenie tego słowa. Otóż dawno temu chłopi z sąsiedniej wsi Czarniawka wykopali rów odwadniający, który biegł przez ich pas ziemi prosto do jeziora Aragis. Inwestycja ta ewidentnie uderzała w interesy gospodarzy z Wilkonostrów, być może zalewając ich niżej położone łąki. Mężczyźni z Wilkonostrów nie zamierzali jednak słać skarg do sądów – wzięli sprawy w swoje ręce, regularnie skrzykiwali się, szli na granicę i ten rów uparcie zasypywali oraz blokowali. Od tego ciągłego, partyzanckiego wręcz „zasypywania” i tarasowania rowu wzięła się ostatecznie ludowa nazwa tego konkretnego pola, która przetrwała w pamięci pokoleń aż do momentu, gdy w 1927 roku cała, licząca 400 hektarów wieś została ostatecznie rozparcelowana na 26 osobnych, samotnych kolonii. Ten niepozorny, przedwojenny arkusz to jednak nie tylko opowieść o sąsiedzkich potyczkach i twarde dane statystyczne o strukturze wsi. To także bezcenny zapis pamięci społecznej, w którym zaledwie jedno zdanie potrafi otworzyć zupełnie nowy rozdział poszukiwań rodowych. 

Najstarsi mieszkańcy w 1936 roku wciąż doskonale pamiętali czasy poddaństwa, co nauczyciel odnotował krótkim wpisem mówiącym o tym, że wieś odrabiała przymusową pańszczyznę na rzecz dworu w Lejpunach, należącego wówczas do pana Kruszewskiego . Aby ocalić od zapomnienia coś więcej niż tylko trudy pracy na roli, Barkauskas spisał również lokalny folklor – w tym piękną, niezwykle melancholijną pieśń weselną opowiadającą o smutku panny młodej opuszczającej rodzinny ogród pełen ruty, rymowanki o codziennych relacjach z żydowskimi sąsiadami oraz tradycyjne ludowe przysłowia. Co najpiękniejsze dla każdego genealoga, te wszystkie opowieści, pieśni i wspomnienia o pańszczyźnie ocalały dzięki konkretnym ludziom z krwi i kości. Nauczyciel wymienił ich na dole dokumentu jako swoich głównych informatorów. Byli to 42-letni Jonas Šerkšnas oraz Tamosius Rekus – obaj urodzeni i zasiedziali w Wilkonostrach. Przeglądając te pożółkłe karty, trudno oprzeć się wzruszeniu. Choć minął wiek, a dawne Wilkonostry zmieniły swoje oblicze, te urzędowe, spisane chropowatym atramentem słowa na nowo tchnęły życie w świat naszych przodków. Przed oczami staje obraz tamtych dni – upalne, przedwojenne lato, zapach skoszonego siana na łąkach Padubele i echo zaciętych głosów chłopaków z Wilkonostrów, którzy z łopatami w rękach, ramię w ramię, bronili swojej miedzy na polu Kanišalės. Słyszę też cichy, tęskny śpiew dziewcząt plotących wianki z ruty i głęboki głos Jonasa czy Tomasa, którzy siedząc na przyzbie, snuli opowieści dla wiejskiego nauczyciela. Genealogia to nie tylko rekonstrukcja faktów. To przede wszystkim powroty do miejsc, z których wyszliśmy, i odnajdywanie okruchów miłości, trudu oraz codzienności tych, którzy odeszli przed nami. Choć czas zatarł ślady ich stóp na piaszczystych drogach wiodących do Lejpun, dzięki tej jednej, ocalałej w archiwach ankiecie, ich głosy wciąż brzmią czysto i wyraźnie. I dopóki o nich pamiętamy, ich historia nigdy się nie skończy. „Lietuvos žemės vardyno“ anketa. Vilkanastrų kaimas | Vertybės | Limis

Wilkonostry.

 Mamy dziś sporo zdjęć ze wsi Wilkonostry. A to dzięki Indre Skuminiene, która jest spokrewniona z Graużalisami. Na początek przedstawiamy  zdjęcia terenu gdzie wcześniej był...cmentarz w Wilkonostrach.

To zdjęcie starej, dwupiennej 130-letniej lipy, która niestety, została wycięta w 2018 roku. Drzewo to rosło przed domem Graużalisów i było nieodłącznie związane z Strawińskimi i Graużalisami.

Mamy jeszcze kilka ciekawych ujęć z tej wsi. Są wyjątkowe.