Za chwile wytłumaczę Wam skąd to niecodzienne nazwisko w naszej genealogii. Najpierw może trochę informacji o tym nazwisku, co na pewno jest ciekawe.
Nosi je około 125 osób w Polsce (najwięcej w województwie warmińsko-mazurskim). Jest więc stosunkowo rzadkie, przynajmniej jeśli chodzi o Polskę. Nazwisko Szuksztul, tak samo jak pokrewne mu Szukszta, ma pochodzenie bałtyckie. Nazwisko Szukszta (w litewskich źródłach: Šiukšta) ma rdzeń bałtycki. Dodanie przyrostka -ul (Szukszt-ul) to klasyczny, bardzo charakterystyczny dla tamtego regionu (szczególnie północno-wschodniej Litwy i Wileńszczyzny) zabieg tworzenia formy odojcowskiej lub zdrabniającej. Końcówka -ul / -ula (jak w nazwiskach Mikut / Mikutel, Szeszun / Szeszul) mogła w pewnym momencie odróżniać konkretną, lokalną gałąź rodziny (np. „synowie Szukszty” lub „małe Szukszty”) i z czasem utrwalić się w księgach parafialnych jako osobne nazwisko.
Miasteczko Smołwy leży na pograniczu litewsko-łotewsko-białoruskim (tuż obok Jeziorosów / Zarasai).
To kluczowy punkt naszych dociekań, gdyż od co najmniej 1819 roku rodzina Szuksztul jest odnotowana właśnie w Smołwach. Rodzina Szukszta herbu Pobóg była mocno zakorzeniona właśnie w tej części Litwy – historycznie pełnili oni urzędy m.in. w powiecie wiłkomierskim (Zygmunt Kazimierz Szukszta był strażnikiem wiłkomierskim na początku XVIII wieku) oraz w pobliskim Kownie i na Żmudzi.
W XIX wieku, po rozbiorach, władze carskie przeprowadziły tzw. "rozbiór szlachty" (razbortszczyna). Drobna szlachta, która nie była w stanie przedstawić przed Heroldią w Petersburgu kosztownych i twardych dowodów urzędowych na swoje pochodzenie (prawa własności ziemi, metryki chrztu z kilkunastu pokoleń), była masowo degradowana do stanu włościan (chłopów) lub mieszczan. Zamieszkiwali Smołwy i występowali pod nazwiskiem Szuksztul, mogli być właśnie taką linią rodową, która uległa zubożeniu, odłączyła się od głównego pnia i przyjęła lokalną, zmodyfikowaną formę nazwiska, tracąc formalny status szlachecki (lub po prostu nie stając do carskiej weryfikacji).
To tyle naszych dywagacji na ten temat. Istnieje wprawdzie wywód szlachecki rodu Szukszta, ale na razie nim się nie zajmujemy, gdyż brakuje nam połączenia z ta linią.
Od czego zaczęło się nasze połączenie z rodziną Szuksztul? Otóż przez małżeństwo Józefa Błędka z Teresą Szuksztul. Józef był bratem Alfreda Błędka, o którym to sporo już pisaliśmy. Kim więc była wspomniana Teresa Szukszul? Teresa urodziła się w 1939 roku właśnie w Smołwach, jako córka Wacława i Jadwigi z domu Górewicz ( zmarła 2 października 2006 roku w Warszawie). Jadwiga urodziła się w 1910 roku w Smołwach, zmarła 13 października 1972 roku w Choszczewce.
Wacław Szuksztul urodził się 21 stycznia 1899 roku w Smołwach, jako syn Sylwestra i Anny z domu Stunża. Oto metryka chrztu Wacława.
"Dnia 24 stycznia 1899 roku w smołwiańskim rzymsko-katolickim kościele parafialnym ochrzczono dziecko imieniem Wacław przez księdza Jana Zarasa, z zachowaniem wszystkich obrzędów sakramentu, włościan smołwiańskiej gminy Sylwestra i Anny z domu Stunża ślubnych małżonków syn urodzony dnia 21 stycznia bieżącego roku w miasteczku Smołwy w tejże parafii, rodzicami chrzestnymi byli: Antoni Stunżas z Urszula Szuman, żoną Józefa."
Sylwester Szuksztul urodził się także w Smołwach w 1864 roku, jako syn Justyna i Anny z domu Stunża urodzonej w 1871 roku.
Jako ciekawostkę możemy zaprezentować protokół z egzaminu przedślubnego Sylwestra i Anny Stunża z 22 maja 1894 roku.
Zapisano w nim, że przyszły pan młody Sylwester Szukszul liczył 30 lat, urodzony w Smołwach i był synem Justyna i Anny Stunżówny, rezerwista, muzykant ze 156 Pułku Piechoty, jego wybranka Anna Stunżówna liczyła 23 lat, była córką Kazimierza i Weroniki z domu Kozieł, urodzona w zaścianku Witkuny w tejże parafii.
Wracamy teraz do ojca Sylwestra, którym był Justyn Szukszul. Urodził się on 26 maja 1821 roku w Smołwach jako syn Gabriela Szukszula i Anny Ornowskiej ( Hornowskiej). Oto jego metryka chrztu.
Rodzicami chrzestnymi byli: Justyn Worotyński z Ludwiką Szuksztul ( być może siostra Gabriela).
Rodzice Justyna, Gabriel i Anna brali ślub 17 listopada 1891 roku w Smołwach. Świadkami na ich ślubie byli: Antoni Kużel, Franciszek Sztul i Jakub Stacewicz. Szkoda, że metryki ślubne z tego okresu były tak ubogie w treść. Z tego tez powodu nie znamy rodziców Gabriela.
Szkoda, że księgo metrykalne z parafii Smołwy sa tak niekompletne, gdyż zawierają zapisy tylko do 1841 roku. Chętnie poznalibyśmy przodków Gabriela.
